بخشی از گفت و گو با داریوش شایگان
...
شیما ‌بهره‌مند- آقای شایگان! این مفهومِ اسکیزوفرنی یا شیزوفرنی که در کتاب «نگاه شکسته» مشخصا روی آن کار کردید، همان مفهومِ دوشقه‌گی است؟ با طرح این مفهوم چه ایده‌ای را مطرح کرده‌اید؟

داریوش شایگان- اسکیزوفرنی یک فرم روانی دوشقه‌ است. ایده‌ی من هم در اسکیزوفرنی فرهنگی این بود که ما با دو قالب فکری، دائم در ارتباط‌ایم و این‌ها گاه با هم تداخل می‌کنند و ما نمی‌توانیم آن‌ها را از هم تفکیک‌ کنیم و این تداخل، جزئی از نگاه ما به دنیا شده است و این افکار به‌صورت کژتابی منعکس می‌شود. یعنی با یک میدانِ کژتابی روبه‌رو هستیم. و این میدان خودش ما را گمراه‌تر می‌کند. یکی تفکر سنتی و دیگر تفکر مدرن که سنخیتی با هم ندارند، ذهن ما پر از این تداخل‌هاست. از اسکندر می‌گوییم تا مغول‌ها و دیگران که ما را بدبخت کرده‌اند و همیشه هم این دیگران هستند که مقصراند نه ما.

مطلب دیگر این‌که، منطقه‌ی ما سیصد چهارصد سال است که در تعطیلات تاریخی به سر می‌برد. امپراتوری عثمانی نمونه‌ی خوبی است، چون با اینکه یک پایش در اروپا بود، نه متوجه رنسانس شد، نه عصر روشنگری و نه انقلاب صنعتی. داستان ما این است. بنابراین من فکر می‌کنم ما نیاز به یک خانه‌تکانی ذهنی داریم، این کتاب را که نوشتم خانه‌تکانی ذهنی از دید من بوده است. البته نه‌ این‌که حرف آخر را زده باشم اما به قول باشلار طرح مساله، مهم‌تر از جواب آن است.
ادامه مطلب
منبع : فروردین |اسکیزوفرنی فرهنگی
برچسب ها : اسکیزوفرنی ,شایگان ,خانه‌تکانی ذهنی ,اسکیزوفرنی فرهنگی